احمد عمران

هنوز عملیات بزرگ نیروهای خارجی و افغان در ولایت هلمند آغاز نشده ولی موج فرار از دو ولسوالی مارجه و نادعلی به شدت جریان دارد. بر اساس گزارش ها صد ها خانواده از ترس حملات بم افکن های ناتو به شهر لشکرگاه پناه آورده اند. در صورتی که این دو منطقه از سکنه خالی شده باشد حتما نیروهای مخالف نیز محل را ترک کرده اند پس عملیات نظامی به کدام هدف قرار است در هلمند راه اندازی شود؟

جنگ در افغانستان یک جنگ متعارف و منظم نیست و مخالفان از شیوه های چریکی استفاده می کنند. هر زمان که مخالفان مسلح اطلاع پیدا کنند که قرار است در منطقه‌يی از سوی نیروهای خارجی عملیات آغاز شود آن ها محل را ترک می کنند و یا هم چون افراد عادی با پنهان کردن اسلحه خود به مناطق امن پناگزین می شوند. اعلام آغاز عملیات گسترده‌يی نظامی به چه دلیل از سوی مقام هاي امریکایی و افغان انجام شد؟ به این دلیل که به مخالفان فرصت دهد تا منطقه را ترک بگویند و یا این که فقط یک تاکتيک نظامی بود و ممکن است این عملیات کاملاً در جایی دیگر و در منطقه‌ی دیگر به راه بیفتد.

تا آن جایی که دیده شده است در هشت سال گذشته مبارزه خارجی ها با نیروهای مخالف افغان دستاورد چندانی نداشته است. آن ها  در عملیات های خود یا غیرنظامیان را تلف کرده اند و یا خود در گرداب های هولناک به هلاکت رسیده اند. شیوه مبارزه با شورشیان در افغانستان کاملا بر اساس حدس و گمان های نادرست انجام می شود و به همین دلیل به جایی نتایج مطلوب زیان های فراوانی را به بار آورده است.

این بار هم نباید انتظار داشت که در یک عملیات گسترده نظامی فرش طالبان از افغانستان جمع شود و کشورما به صلح و امنیت دست پیدا کند. اشتباه خارجی ها در جنگ افغانستان عمدتا ناشی از این است که کشورهای مختلف با طرز دیدهای گوناگون می خواهند برنده يی این نبرد باشند.

عدم هماهنگی میان این نیروها سبب شده است که با گذشت هر روز ابعاد جنگ در افغانستان گسترده تر شود و هر روز این جنگ چهره‌ی تازه يی به خود بگیرد. طرح های مصالحه دولت هم که از نواقص چند جانبه رنج می برند به جای آن که زمینه ساز صلح و آرامش شوند مخالفان را بیشتر از هر زمان دیگر جسورتر و مطمین تر می سازند که بر مواضع خود ایستادگی کنند.

همین حالا اطلاعاتی وجود دارد که طالبان طرح مذاکره را به عنوان شکست دولت و خارجی ها تفسیر کرده و در مناطق دور افتاده‌ی كشور از آن به نفع خود سود می برند. آن ها با مقایسه‌ی شکست روس ها در افغانستان به مردم می گویند كه امریکایی ها هم به همان بن بستی رسیده اند که اتحاد شوروی در اين كشور رسیده بود.

با چنین تبلیغاتی آن ها از مردم می خواهند که در برابر نیروهای خارجی مقاومت کنند چون وضعیت دولت آقای کرزی به سال های آخر حکومت داکتر نجیب شبیه شده است. آن ها هم چنین بارک اوباما را گورباچف امریکا معرفی می کنند و به اهالی مناطق تحت کنترول خود نوید می دهند که این ابرقدرت جهان هم در آخرین روز های فروپاشی خود قرار دارد.

جالب این جاست که در این روز ها میخاییل گورباچف هم یک بار دیگر در صحنه‌ي سیاسی جهان حضور یافته و عملکرد ناتو در افغانستان را مورد انتقاد قرار داده است. آقای گورباچف گفته است که کلید حل مسایل افغانستان در اختیار کشورهای همسایه آن قرار دارد و از  راه سیاسی امکان پذیر است. بدون شک از چنین اظهاراتی مخالفان مسلح به خوبی استفاده‌ی تبلیغاتی می کنند و در طی این سال ها یاد گرفته اند که از ضعف های دولت کرزی به نفع خود چگونه استفاده کنند.

با چنین دیدگاهی فکر نمی شود که جامعه‌ي جهانی در سال روان هم بتواند موفقیتی در جنگ افغانستان به دست آورد. آن گونه که سران کشورهای غربی هم سال روان را سال خوبی برای نیروهای خود پیشبینی نکرده اند. جامعه‌ي جهانی فراموش می کند که با جنگ افزار و یا دادن رشوه نمی تواند برنده‌‌ی جنگ افغانستان باشد. جنگ افغانستان علاوه برعوامل خارجی به عوامل مشخص داخلی وابسته است و مهم ترین چالش در برابر صلح در افغانستان حکومتی است که از راه تقلب و جعل براریکه قدرت رسیده است.

اگر مردم افغانستان دولت را از آن خود بدانند بدون شک چند جنگجوی خارجی و داخلی نمی توانند پایه های آن را این گونه به لرزه درآورند. آقای کرزی باید بداند که مشکل افغانستان با کنفرانس مونیخ و لندن حل نمی شود بل از راه به دست آوردن دل های مردم و ایجاد یک حاکمیت مسوول و پاسخگو می توان بر مشکلات امنیتی فایق آمد.

سیاست جامعه‌ي جهانی در افغانستان هنوز نامشخص است. چندگانگی در میان این سیاست ها سبب دوام جنگ در کشورما شده است. برخی کشورهای غربی و از جمله امریکا و بریتانیا با اهداف خاصی در منطقه حضور دارند و شاید هم عملا نخواهند که جنگ افغانستان به زودی ها به نقطه‌ی پایان برسد. ولی دولت افغانستان اگر دولتی مستقل است و می خواهد که برای مردم و کشور کاری انجام دهد باید خود را از دام چنین اهدافی برهاند و الا نام دیگری در قاموس افغان ها برای آن بهتر از حکومت مزدور و دست نشانده یافت نخواهد شد.