كريم انديشمند
شماري از دانشجویان مي‌گويند كه وزارت تحصیلات عالی، تا هنوز زمینه‌ی قناعت بخشی را در عرصه‌های آموزش و پرورش در كشور فراهم نكرده است.
اين دانشجويان با ابراز نگراني از روند فعلي آموزشي، چندان امیدوار و آرزومندانه به آینده نمی‌نگرند.

به گفته‌ي آنان، این همه کاستی‌ها و میان خالی بودن‌ها در چهارچوب وزارت تحصیلات عالی، می‌تواند اساسی ترین و چشم‌گیر ترین نقطه‌ی ناتوانی و عقب افتادگی حکومت و نظام کنونی کشور را آشکارتر سازد.

نیازمندی‌ها و مشکلات دانشجویان در عرصه‌های آموزش و پرورش در کشور می‌تواند پهلو‌های زیادی داشته باشد که نخست از همه، دانشجويان از شیوه و روند همه ساله‌ي آزمون ورود به دانشگاه شکایت دارند و نوعيت اين پروسه را خیلی "عقب افتاده" قلمداد می‌کنند که به گفته‌ي آنان، نمی‌تواند جوانان را به اساس لیاقت و استعداد شان به دانشگاه‌ها راه یاب کند.

از سوی دیگر، دانشجویان از نداشتن خوابگاه در دانشگاه‌ها رنج می‌برند و به مشکلات زیادی در این راستا روبه‌رو اند. آنان هم‌چنین از كمبود لابراتوار، کمپیوتر، انترنيت و ابزار‌هاي الکترونیکی در بخش‌های تخنیکي  شكايت دارند.

رحمت الله، دانشجوی سال نخست دانشکده‌ی زبان و ادبیات دانشگاه آموزش و پرورش کابل در مورد مشكلات در اين دانشگاه چنین می‌گوید: «از این که خوابگاه و لیلیه نداریم، خیلی به دشواری روبه‌رو هستیم. من با چند تن از دوستانم در کوته‌ سنگی اتاق کرایی داریم و ماهانه چهار هزار افغانی کرایه می‌دهیم و در رفت و آمد مان به دانشگاه باید پول مصرف کنیم و امثال این‌ها مشکلاتی داریم که آسان شدنش برای من که از اقتصاد مناسب بهره‌مند نیستند خیلی دشوار است.» او علاوه می‌کند: «از سوی دیگر دانشجویان زیادی اند که در حالی که مقیم کابل هستند بنابر وابستگي‌هايي كه داشتند، همین حالا در دانشگاه‌های کابل خوابگاه دارند و این در حالی است که دانشجویانی از ولایات دور و اطراف در دانشگاه‌ها بدون خوابگاه به سر می‌برند و مشکلات زیادی را به دوش می‌کشند.»

او تصریح می کند: «سیستم کنکور هم در افغانستان خیلی سیستم عقب افتاده است ودر این سیستم تعداد زیادی از دانشجویان به اساس واسطه به رشته‌های خوب در دانشگاه می‌آیند و باقی دانشجویان با آنکه لیاقت و استعداد هم دارند؛ اما به رشته ی دلخواه خود رهیاب نمی‌گردند».

سالانه تعداد زیادی از دانشجویان که از ولایات دور افتاده در دانشگاه ها هستند نمی توانند بنا به نداشتن خوابگاه قادر به پیشبرد تحصیلات خود شوند و برخی زیادی از آن‌ها در اثر مشکلات اقتصادي، دانشگاه را رها نموده می روند و از تحصیلات عالی باز می‌مانند.

حشمت الله، دانشجوی سال چهارم دانشکده زمین شناسی دانشگاه کابل در این مورد می‌گوید: «مشکل اساسی برای دانشجویان پيش از همه، همین نداشتن خوابگاه است و به آن عده از دانشجویانی که خوابگاه هم داده شده با مشکلات صحی فراوانی روبه‌رو اند؛ از قبیل نداشتن آب صحی، ناپاک بودن حمام‌ها و بستره‌ها و مشکلات صحی دیگری در نان و غیره است.»

او علاوه می‌کند: «60درصد استادان ما لیسانس هستند و به باور من لیسانس نمی‌تواند به هیچ صورتي  لیسانس را درس دهد و باید زمینه ماستری و دکتورا درخارج از کشور به استادان دانشگاه مساعد گردد تا استادان ما ماستر و داكتر باشند.» او می‌افزاید: «وسایل لابراتوار و کمپیوتر به صورت کامل نداریم و اتاق‌های که در آن‌ها درس می‌خوانیم ظرفیت گنجایش دانشجویان یک صنف را ندارند.»

به گفته‌ي او در كنار اين گونه دشواری‌ها، دشواری دیگری امسال در جریان سال تدریسی برای دانشجویان آفریده شد و همین بهانه‌ی آنفلونزای خوکی بود که قبل از به پایان رسیدن سال تدریسی دروازه‌ی تمام دانشگاه‌ها نابه‌هنگام بسته شد و دانشجویان رخصت شدند و در حقیقت این بازداشت فکری بود برای دانشجویان و نوعی سرکوبی و گرفتن آزادی بود و آقای کرزی در زیرپوشش همین بهانه توانست در پالیسی خود موفق شود.

عبیدالله، دانشجوی سال نخست دانشکده‌ي زبان و ادبیات بخش انگلیسی از بخش شبانه دانشگاه آموزش و پرورش در این مورد این گونه می‌گوید: «به باور من فقط نامی از دموکراسی در سرزمین ما گفته می‌شود و این داعیان دموکراسی و آزادی بیان خود در سایه‌ی دموکراسی پنهان اند و از دانشجویان می‌خواهند به جای ابزار وسایل کار بگیرند». او علاوه کرد: «دانشجویان در زمینه‌ی گوناگون به مشکلات فراوان روبه‌رو اند؛ در عرصه‌ي نداشتن خوابگاه، مشکلات اتاق کرایی و نداشتن پول کافی از سلسله مشکلاتی اند که می‌تواند لطمه‌ی زیادی در روند دانشجویی وارد کند.

از سوی دیگر استادان ما مسلکی نیستند و برخی زیادی از جمله استادان کمپیوتر ما نمی‌توانند درس را بفهمانند و یاد بدهند.»
به گفته‌ي او، دانشجویان در افغانستان خیلی مشکلات و دشواری‌ها دارند و آنان كمتر می‌توانند موفق به پیشبرد تحصیلات خود شوند.

تعدادي از دانشجویان از نداشتن خوابگاه و کمبود اقتصادی قادر به پیشبرد تحصیلات دانشگاهی نمی‌شوند و از تحصیلات عالی باز می مانند و می‌روند و برخی دیگر از علاقه نداشتن به رشته‌ي تحصیلی خود و سایر مشکلات دیگر دوست ندارند که تحصیل کنند. پیرامون این مشکلات و نیازمندی دانشجویان خواستیم نظر مسوولان دانشگاه‌ها و استادان را نيز بشنویم.

داکتر میر اکرم، رییس دانشکده‌ي روانشناسی علوم تربیتی دانشگاه کابل می‌گوید: «این دانشگاه در سال 1344هـ.ش برای هزار دانشجو ساخته شده بود؛ ولی همین حالا ما 16 هزار دانشجو داریم ولی نظر به بلند رفتن کمیت دانشجویان کمیت استادان ما خیلی کم است. به گونه‌یي که در آن زمان در همین دانشگاه520 نفر استاد موجود بود و حالا680 نفر استاد بیش نداریم و 60 درصد استادان مان همین حالا لیسانس هستند در حالی که در گذشته استادان ماستر و داکتر زیاد داشتیم که برخی در اثر جنگ‌های گذشته شهید شدند و برخی هم تقاعد کردند؛ بنابراین، ما امروز در این مورد خیلی نیازمند هستیم.»

او علاوه کرد: «از این که دانشجویان به مشکلات نداشتن خوابگاه و کمبود ابزار تدریسی روبه‌رو اند اینکه این مشکلات عواملش ظرفیت نداشتن خوابگاه از این بیشتر بوده که امروز ما اتاق خالی هیچ نداریم در خوابگاه و این اتاق های کنونی که داریم هر اتاق برای 4 نفر دانشجو در گذشته ساخته شده بود و حالا ما در هر اتاقی 8 نفر دانشجو را جا داده ایم و همینطور اتاق های درسی ما بیشتر از گنجایش 30 نفر دانشجو را ندارد در حالی که یک استاد می‌تواند 100 نفر دانشجو را همزمان تدریس کند؛ بنابر این امکانات جذب دانشجویان در دانشگاه‌ها کمتر می‌باشد و همه ساله تقریباً 60 فيصد داوطلب که آزمون كانكور را سپري كرده اند، می‌توانند در دانشگاه‌های کشور جذب شوند.»

او می‌افزاید: «از سوی دیگر جنگ‌های چند دهه گذشته زمینه‌های مناسب آموزش و پرورش در افغانستان را به شدت متاثر كرد، دانشگاه‌ها و وسایل تدریسی از قبیل کامپیوتر، لابراتوار و کتابخانه‌ها خراب شدند.» به گفته‌ي او عامل بیشتر لسانس بودن استادان، مساعد نبودن زمینه‌‌ي تحصیلات در خارج کشور بوده و مهیا نبودن قدرت کافی به این کار. بالا رفتن ميزان کاستی‌ها می‌توانند در زمینه‌ی آموزش و پرورش دشواری‌های زیادی در عرصه‌های گوناگون برای دانشجویان خلق کنند.

به همین گونه معاونت امور دانشجویان دانشگاه آموزش و پرورش می گوید: «وزارت تحصیلات عالی تصمیم دارد که خوابگاه‌ها را هم خصوصی کند و برای انجوها واگذارد. سالانه 80 درصد دانشجویان در دانشگاه‌ها حق داشتن خوابگاه دارند که ما از آن جمله تقریباً 35 ـ40 درصد آن‌ها را می‌توانیم خوابگاه بدهیم و بقیه بنا به نبودن اتاق کافی بديل اعاشه می‌شوند». او اضافه مي‌کند: «کمبودی فراوانی درعرصه‌ي ابزار و وسایل تدریس داریم و تنها ما از دستگاه لابراتوار توانستیم دانشجویان گروه کامپیوتر ساینس را مستفید کنیم و بس. و تعداد کامپیوتر از80 پایه تجاوز نمی‌کند که برخی از آن‌ها همه غیر فعال و خراب اند و به همین ترتیب در همین روزها از طریق ناتو قرار است که اينترنيت جدیدی به دانشگاه بیاید و مشکلات فراوان بیشتر از همه روی استادان و کمبود وسایل تدریسی است.